خانه » مقالات » آثار شاگردان استاد » شرح کتاب صراط (8)

شرح کتاب صراط (8)

بینش توحیدی به هستی

 ابراهیم در ساده ­ترین صفحه های زندگی، خدا را می‌ بیند و در سوره­ ابراهیم می‌ خواهد لا به لای تک تک حوادث زندگی، خدا را به ما نشان دهد. در سوره­ شعرا از قول حضرت ابراهیم می‌ گوید اوست که به من آب می‌ دهد ، غذا می‌ دهد و وقتی هم مریض می‌ شوم اوست که مرا شفا می‌ دهد(2). این تصویر یک تصویر غیر عادی است و آیا واقعاً آنچه را ابراهیم می‌ گوید ما در زندگی خود احساس می‌ کنیم؟ آیا ما واقعاً وقتی مادر سفره می‌ اندازد و غذایی به ما می‌ دهد خدا را  احساس می‌ کنیم وقتی آبی تعارف می‌ کنند و یا شیر آبی را باز می‌ کنیم احساس می‌ کنیم او به ما آب می‌ دهد؟ وقتی هم مریض می‌ شویم ممکن است مریضی را ازخدا ببنیم ولی شفا را نه! و آن را حاصل نسخه دکتر می‌ دانیم. بحث سوره­ ابراهیم از صفحه 30  کتاب شروع می­ شود، در سوره­ ابراهیم همان اولِ سوره و آیات اول سوره که در کتاب توضیح داده شده است …

” الر کتابٌ أنزلناهُ إلیکَ لِتُخرجَ النّاسَ مِنَ الظُّلماتِ إلی النّور بإذنِ ربّهم إلی صراطِ العزیزِ الحمیدِ(3) می­ گوید صراط‌ عزیزی که ذلیل قدرتش نیست، اصلاً عزیز در لغت به کسی می‌ گویند که یک قدم بالاتر از قوی باشد و قوی آدمی است که دارای قدرت هاست. عزیز به کسی می‌ گویند که بر قدرت های خودش هم مسلط است گاهی اوقات آدم خیلی قوی است ولی بر قدرت های خودش مسلط نیست و دیگران می‌ توانند آدم را کوک کنند و تحریک کنند و بازی بدهند و چون بر قدرت­های خودش مسلط نیست گاهی اوقات اسیر قدرت های خودش می‌ شود. پس اشاره دارد به عزیزی که ذلیل قدرتش نیست و حمیدی که کسی جلودار بخشش و عطایش نیست. بعد این را به آیه های بعدی ارتباط می‌ دهد: ” الله الّذی لَهُ ما فی السَّماواتِ و ما فی الأرضِ وَ وَ‏یْلٌ لِلْکافرینَ مِنْ عَذابٍ شدیدٍ (4) عزیزی که هستی از اوست، حمیدی که هستی را به پای انسان ریخت.

ایشان در توضیح می‌ گوید ما این بحث ها را نمی‌ فهیم. فی الواقع ما نمی‌ فهمیم و نمی‌ بینیم که هستی از اوست و همه­ اینها را برای ما آورده است و به همین خاطر حتی اگر در فکر پذیرفته باشیم در عمل راه دیگری را انتخاب می‌ کنیم و تسلیم او نمی‌ شویم و به خاطر همین است که رنج می‌ بریم ، بهره نمی­ بریم و به جای او دیگری را انتخاب می‌ کنیم .

” الّذینَ یَستَحِبُّونَ الحیاتَ الدنیا علی الآخرهِ و یَصُدُّونَ عَنْ سَبیلِ الله و یَبْغُونَها عِوَجا‏ أولئِکَ فی ضَلالٍ بعیدٍ (5) دوباره ارتباطی برقرار می‌ کند ومی­ گوید آیه­ اول و دوم آن تصویری است که خدا از هستی به ما می‌ دهد ولی چون ما چشم می­ پوشیم و به این حقیقت اعتنا و توجّهی نمی‌ کنیم ، کارمان به اینجا می‌ رسد که دنیا را بر آخرت بر  می‌ گزینیم و در برابر راه خدا می‌ ایستیم .

 دوباره جلوتر تا صفحه 31 کتاب همین را توضیح می‌ دهند این­ هایی که به جای اینکه راه خدا را بروند، ادامه خودشان – منظور ادامه حرکت خودشان بعد از مرگ(آخرت)- را فراموش کرده اند و دنیا را به جای خدا برگزیده ­اند و راه خدا را بسته اند. این­ ها خیلی جای دوری رفته اند و جایگاه پرتی را برای خودشان انتخاب کرده اند ” اولئک فی ضلالٍ بعیدٍ “ یعنی این­ها درون یک گمراهی دوری هستند، یک جای دور رفته اند.

 بعد می‌ بینید در خصوص فرستادن پیغمبران صحبت شده است : ” و لَقَدْ أرسلْنا مِنْ رسولٍ إلّا بِلسانِ قومِه لیُبَیِّنَ لهم فَیُضِلُّ الله مَن یشاء و یَهدی مَن یشاء و هو العزیزُ الحکیمُ (6)

مردم نمی‌ دانند، نمی‌ بینند و دنیا را بر آخرت ترجیح می‌ دهند و دچار گمراهی­ های دوری می ­شوند و ما رسولان را می‌ فرستیم تا آنها را برگردانند و مردم به طور معمول به آن ضلال دچار می‌ شوند ”یَستَحِبُّونَ الحیاتَ الدنیا علی الاخرهِ … اولئکَ فی ضلالٍ بعیدٍ “  رسولان خدا می­ آیند تا مردم را از تاریکی در آورند : ” و لَقَد أرْسَلْنا موسی بِأیاتِنا أنْ أخرِجْ قومَکَ مِنَ الظُّلماتِ إلی النُّورِ و ذَکِّرْهُم بِأیّامِ الله انَّ فی ذلکَ لأیاتٍ لِکُلِّ صَبّارٍ شکورٍ (7)

در صفحه 31 سطر 5 می‌ گوید: ” و این است که برای پیدا کردن خودشان و در برابر حرکت و فعالیت ­شان رسول می‌ فرستیم“  هم برای اینکه خودشان را پیدا کنند و هم اینکه این­ها جلوی راه خدا را بسته بودند، باید این راه باز شود. و چه کسی با این­ها درگیر شو ؟ خدا رسولانش را می­ فرستد و بعد، از این رسولان یاد می‌ شود از موسی و داستانش که چه می‌ کردند. و آن­هایی که بسیار صبور و بسیار شاکرند می‌ توانند در همین داستان پیچیده موسی آیه­ های خودشان را ببینند شما از اینجا به بعد را که با آیه ها مقایسه کنید، این ارتباط را بیشتر حس می­ کنید و متوجّه­ ­می­ شوید. بعد از اینکه تمام این مراحل را طی می‌ کند در صفحه­ 34 بند چهارم جمع بندی می‌ کند و می‌ گوید در این سوره کار قرآن این است که سعی می‌ کند خدا، در تمام زندگی ما جای بگیرد. در تمام حادثه هایی که ما در آن­ها هیچ دخالتی نمی‌ بینیم، او گوشزد می‌ کند که این کار را هم خدا کرده، به تعبیر دیگر شما می‌ بینید که همه­ هستی را خدا پر کرده و جایی برای کس دیگری نگذاشته­ است.

ایشان قصه ای نقل می‌ کند و می‌ گوید یک ساده دلی را دیدم که اعتراض به خدا داشت ومی­ گفت خدا به بقیه می­ گوید از خودتان تعریف نکنید امّا خودش مرتب از خودش تعریف می‌ کند! ایشان به او می‌گوید خیلی از اوقات ما به خاطر محدودیت­ها، ضعف دیدمان و نداشتن تحمّل مان، نمی توانند به عیان همه­ واقعیت را نشان مان دهند؛ مجبورند هزار پیچ و خم بگذارند تا ما از آن پیچ ها به واقعیت برسیم.

آقای صفایی در این­جا داستان زندگی خود را می ­گوید که من در بچگی نحس و نق نقو بودم و نمی‌ توانستند خوراکی را مستقیم به من بدهند چون نمی‌ خوردم؛ آن را در لانه­ موش می­ گذاشتند تا من به حساب اینکه آن را موش ها گذاشته ­اند بخورم. برای من جذاب و قشنگ بود می‌ رفتم از آن جا بر می‌ داشتم و می‌ خوردم. قرآن هم سعی می‌ کند لابه لای حادثه ها به ما نشان بدهد و ما طاقت دیدن مستقیم را در ابتدای سلوک­ و حرکت­مان نداریم. سعی می‌کند از آثار ما را به مؤثر برساند. بله، در نهایت حرکت، می­ خواهند که دیگر این نباشد. در اواخر دعای عرفه آمده: ” الهی تَرَدُّدی فی الآثارِ یُوجِبُ بُعْدَ المزار “ یعنی خدایا در اثرها دنبال تو گشتن باعث دوری ملاقات من از تو شده، من در اثرها نمی‌ توانم تو را پیدا کنم، تو کی مخفی بودی که آثار بخواهند تو را نشان دهند، کور باشد چشمی که تو را در خودش شامل و ناظر نبیند (8).

بعد در ارتباط باهمین مطالب در صفحات 36 – 38 داستان آن طلبه را بیان می­ کنند .

حالا می ­توان قضیه را آن طرف ­تر برد که این خاصیت­ها را چه کسی در اشیا گذاشته است؟ چطور اینها را کنار هم چیدند ؟ چه کسی محبّت را در سینه­ مادران نهاد؟ چه کسی این فضاها را برای رشد ما قرار داد؟ اگر به این دید نگاه کنیم، واقعاً به این برسیم. حالا جمله ­های حضرت ابراهیم(ع) با معنی می‌ شود، او بود که به من آب و غذا داد و وقتی هم مریض می‌ شوم من را شفا می‌ دهد. بعد هم به طلبه توضیح می‌ دهد درباره­ اینکه می‌ گویی کار کنم یا درس بخوانم کاری را انتخاب کن که ضرورت بیشتر دارد.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

1-  سوره­ شعراء، آیات 79 و 80

2-  سوره­ ابراهیم، آیه­ 1

3-  سوره­ ابراهیم، آیه­ 2

4- سوره­ ابراهیم، آیه­ 3

5-  سوره­ ابراهیم، آیه­ 4

6- سوره­ ابراهیم، آیه­ 5

0 0 رأی
امتیازدهی به مقاله
اشتراک
ایمیل برای
0 نظرات
بازخوردهای درون متنی
مشاهده همه دیدگاه‌ها
سبد خرید
0
نظری دارید؟ لطفاً آن را ثبت کنید.x
اسکرول به بالا